temenni tepesi 1

Temenni Tepesi ve Kılıçaslan Gazi Türbesi | Ürgüp Kapadokya

Ürgüp, tarih boyunca birçok medeniyeti görmüş geçirmişliğiyle bilgeliğe erişmiş bir Kapadokya şehri. Bilinen tarihi taş devriyle başlıyor. Bizans döneminde adı Osiana, Hagios Prokopios, Selçuklular’da Başhisar, Osmanlılara gelindiğinde Burgut Kalesi ve cumhuriyetten sonra ise Ürgüp olarak anılmış. Nevşehir’e 22 km mesafede olan Ürgüp sadece tarihiyle değil, doğanın armağanı milyon yıllık peribacalarıyla da dünyanın en nakışlı yerlerinden biri. Temenni Tepesi ise Ürgüp’ün tam merkezinde yer alıyor. 80 metre yüksekliğiyle şehir panoramasını gözler önüne seren, Ürgüp’ün her yerinden de görülebilen bu kaya tepe, adını zirvesindeki türbede dilek dilenip çaput bağlanmasından almış.  ‘Temenni’ isminin kullanımının çok eski olduğunun kanıtlarından biri de Sümerce metinlerde bu isme sıklıkla rastlanması ve bir anlamının da ‘dua edilen kutsal yer- kurban kesme alanı’ olması.

temenni-tepesi-1

Ürgüp Temenni Tepesi

Deniz seviyesinden yüksekliği 1.140 metre olan Ürgüp Temenni Tepesi’nin güney, doğu ve batı yamaçları yaklaşık 30 metrelik kaya duvarlardan oluşuyor. Seyir balkonuna çıkmak için de, kayalardan oyularak açılmış 80 -100 metre uzunluğunda bir tünelden geçiliyor. Her daim rüzgarlı olan tepeye çıkıldığında tüm Ürgüp ve hava güzel olduğunda Erciyes’in zirvesi bile görülebiliyor.

Ürgüp Temenni Tepesi’ne çıktığınızda göreceğiniz çay bahçesinde soluklanıp, isterseniz bir gözlemeyle karnınızı doyurabilir, kapalı mekanında bulunan tarihi Ürgüp fotoğraflarını görebilirsiniz. Dünyaca bilinen Kapadokya’ya gelen ünlü Fransız gezgin Felix Maire Charles Texier’in Temenni Tepesi’ne tuvalini yerleştirip Kadı Kalesi ile Yunak Mahallesi’nin resmini çizdiği yerlerde Ürgüp’ün sokak aralarını bile izleyebilirsiniz.

temenni-tepesi-2

 

Ürgüp Temenni Tepesi’nin Tarihi

Temenni Tepesi’nde bulunan tarihi kalıntılardan, özellikle de taka mezarlardan anlaşıldığı üzere, tepe antikçağda da kutsal sayılan yerlerden biriymiş ve insanlar buraya gömülmek için neredeyse yarışırlarmış. Taka mezarlar kayaya bilinenden daha derin kazılan ve mezar kapasitesini artırmak için en alta bir kişi, sağ sol yanlara raf gibi kazılmış oyuntulara da ikişer kişi gömmek için yapılmış mezarlar olup, 5 kişiyi alabiliyormuş.

temenni-tepesi-3

Tepede sadece bu ayrıcalıklı kişiler için yapılmış taka mezarlar değil 2 tane de kümbet bulunuyor. Tepenin girişinde sağda bulunan kümbet aslında bir türbe olarak yapılmış. Yanında bir de mezar bulunuyor. Temenni Tepesi’nde Kılıçarslan Gazi Türbesi ve Anıt Mezarları olarak anılan bu türbenin hikayesi ise Anadolu Selçukluları dönemine dayanıyor. Taht kavgaları ve Moğol istilasından kaçarak Ürgüp’e sığınan Selçuklu sultanları IV. Rüknettin Kılıçarslan (sultanlık dönemi 1246 – 1266) ve daha sonraki tarihlerde III. Alaeddin Keykubat (sultanlık dönemi 1297 – 1304) burada yakalanıp öldürülmüş.  Kılıçarslan’ın öldürülmesinin rivayeti önce bölgedeki Araslan kayalıklarında yakalanması, ardından sultanların kan akıtılmadan öldürülmesi geleneği doğrultusunda yay kirişiyle boğulması olarak anlatılıyor. Türbede 13. Yüzyılda Ürgüp’te öldürülen Selçuklu Sultanı IV. Rükneddin Kılıçaslan, mezarda ise III. Alaeddin Keykubat’ın yattığı söylense de, mezarlar aslında anılarına saygı olarak yapılmış ve naaşları Konya’ya gömülmüş. Ölmeden önce bir süre Ürgüp’te yaşamış bu sultanların temsili mezarları, 1852’de Osmanlı Sultanı Abdülmecid zamanında Kayseri Valisi Muhammed Vecihi tarafından türbeye çevrilmiş. Türbenin bir türbedarı varmış ve saraydan sürekli bir ödenek almış. Kılıçarslan Gazi Türbesi’nin mermer, çivit mavisi kitabesi günümüzde Ürgüp Müzesi’nde sergilenmekte.

temenni-tepesi-4

Türbenin kuzeyinde kalan kaya kütlesinden ise eski kaynaklarda Ürgüp’ün esas kalesi olarak bahsediliyor ve ‘Bereku – Bergut’ adıyla anılıyor.

Ürgüp Temenni Tepesi’ndeki diğer kümbet ise tepenin tam ortasında bulunuyor. Bu kümbet, 1855 yılında aslen Ürgüplü olmayan, saraydan sürülünce develere yüklettiği el yazması 817 cilt eserle bölgeye gelen Tahsin Ağa tarafından yaptırılıp, Tahsinağa Halk Kütüphanesi olarak uzun süre kullanılmış. Kütüphane aynı zamanda medrese olarak da hizmet vermiş. Tahsin Ağa kütüphaneye Ürgüplü Hacı Derviş’i medrese yöneticisi olarak atamış ve Hacı Derviş’te bu görevi oğlu Nail Derviş’e devredene kadar 39 yıl Hafız-ı Kutub (kütüphane görevlisi) olarak sürdürmüş. Kütüphane 1914 yılında Eğitim Bakanlığı’na bağlanmış. Anadolu’nun bilinen en eski kütüphanelerinden olan Tahsinağa Halk Kütüphanesi daha sonraları Eşekli Kütüphaneci’de denilen Mustafa Güzelgöz tarafından 1952 yılında ilçe merkezinde yeni bir binaya taşınmış.

Temenni Tepesi’nin güney batı yamacında bulunan bir diğer tarihi kalıntı ise Aziz Yeorgios Kilisesi. Kilisenin tüm duvarları yıkılmış ve geriye sadece kayadan oyma salonu kalmış.

Temenni Tepesi Nerede, Nasıl Gidilir?

Nevşehir’e uzaklığı araçla en fazla 10 dakika (22 km) olan Ürgüp’te Temenni Tepesi nerede, nasıl gidilir diye sormanıza gerek yok. Tepe, Ürgüp’ün ortasında bir anıt gibi yükseliyor. Eğer Kapadokya’ya uçakla geldiyseniz, havalimanından Nevşehir merkeze ulaşım 25 km. Eğer Kayseri’den geliyorsanız Kayseri – Ürgüp arası 70 km ve araçla yaklaşık 1 saat sürüyor.

Temenni Tepesi Civarında Görülebilecek Yerler

Eğer Ürgüp’e geldiyseniz önce sokaklarında gezinmekle başlayın keşfe. 14. Yüzyıldan bu yana yaşayan Taşkınpaşa Külliyesi’ni görmek için, Ürgüp’ün Taşkınpaşa köyüne gidebilirsiniz. Selçuklu sultanlarından II. Kılıçarslan tarafından yaptırılan külliye, Karamanoğulları’nın muhteşem taş işlemeceliğini göreceğiniz özel yerlerden biri.

Temenni Tepesi’nden de görebileceğiniz yüksekliği 100 metre olan Kadı Kalesi ise savaş zamanlarında kadınların ve çocukların sığındığı bir sığınak olarak kullanılmış bir zamanlar. Bir kısmı hala ayakta olan kaleden, tepenin altındaki Damsa Çayı’na giden bir geçit de bulunmakta.

Ürgüp civarında Kapadokya gezginlerinin gözdesi olan Pancarlık, Keşlik ve Üzengi vadilerine de gidebilirsiniz. Her zaman dediğimiz gibi göz doyuran güzelliklerinin yanında damağınızda da unutulmaz lezzetler bırakan bir diyar Kapadokya. Testi kebabı yemeden de Ürgüp’ten gitmeyin, şiddetle öneririz.

Yorumlar

Your email address will not be published. Required fields are marked *