kapadokya-yeraltı-şehri-2

Kapadokya Yeraltı Şehirleri : Gezi Rehberi ve Detaylı Bilgiler

Henüz 36 tanesini tanımış olsak da, Kapadokya’da yerin altında 150 – 200 tane ayrı dünya diyebileceğimiz yeraltı şehri var. Hep bir ağacın köklerine benzetilen ve toprağın altına yayılarak yine birbirine bağlanan Kapadokya Yeraltı Şehirleri eski medeniyetlerle ilişkilendirilse de, çoğunun gizemi hala çözülememiş. Dilden dile dolaşan efsaneleriyle, şimdi bile aklı zorlayan, ‘nasıl yapıldı acaba’ diye düşündüren mimarileriyle günümüze kadar gizlenerek gelmiş.

kapadokya-yeraltı-şehri-1

 

Kapadokya Yeraltı Şehri

Kapadokya’ya özgü en ilginç ve en merak uyandıran kültürel zenginliklerden biri de yeraltı şehirleri. Toplam 25.000 km² alan kaplayan Kapadokya bölgesinde tüm köylerinin ve kasabalarının altında oyulmuş yerleşim yerleri olduğunu düşünürsek, belki de tahminden daha fazla yeraltı şehri bulunuyor. Ve bölgenin jeolojik yapısına özel böylesine bir yeraltı ağına da dünyanın hiçbir yerinde rastlanmıyor.

Kapadokya yeraltı şehirleri volkanik tüflü arazide kayaların aşağı doğru oyulmasıyla inşa edilmiş. Hiçbir teknolojinin olmadığı eski dönemlerde, böylesine büyük yerleşim alanların yaratıldığı derinliklere insanların hangi aletleri kullanarak indikleri henüz bilinmiyor. Tarihlendirmelerinde ise eski medeniyetlerin içlerinde bıraktığı izlerden yararlanılıyor.

kapadokya-yeraltı-şehri-2

Yeraltı Şehirleri Neden Yapıldı?

Kapadokya binlerce yıllık geçmişinde sıklıkla saldırılara ve akınlara maruz kaldığından, hemen hemen her evin altında tehlike anında gizlenilebilecek odalar ile gizli geçitler bulunuyor. Bu da yer üstündeki köy yerleşimlerini yer altına taşıyarak yeraltı köyleri, köyleri birbirine bağlayan tünellerle de yeraltı şehirleri oluşturmuş. Binlerce insanının hiç dışarı çıkmadan uzun bir süre barınmasını sağlayan erzak depoları, su kuyuları, kesintisiz havalandırma sağlayan bacalar, tuvaletler, ibadethaneler de çoğu kez ‘bu işte Ufo parmağı mı var’ diye düşündüren Kapadokya yeraltı şehirlerinin mükemmel tasarımının bir kanıtı gibi.

Kapadokya Yeraltı Şehirleri ile ilgili ilk yazılı kaynak Ksenephon’un Anabasis (Onbinlerin Dönüşü) Kitabı. Ksenephon İran kralı Artakserkses’e karşı düzenlenen seferde Isparta ordusunun yanında yer almış ve tarihin ilk savaş muhabirliği de yapmış Yunanlı bir tarihçi. Ksenephon sefer dönüşü M.Ö. 400’lü yıllarda kaleme aldığı kitabında Isparta ordusunun yorgun düşerek Kaymaklı ve Derinkuyu yeraltı şehirlerinde konakladığını yazmış. İsa’nın doğumundan 2000 yıl önce kurulan Hitit medeniyetine ait kaya kabartmaları, savunma amacıyla yaptıkları yeraltı tünelleri de geçmişinin eskiliğini kanıtlıyor. Daha sonra ilk Hristiyanlar geliyor ve Arap akınlarından korunmak, yiyecek depolamak için şehirler gittikçe derinleşip genişliyor. 1970’li yıllarda Kapadokya’ya gelerek kapsamlı bir araştırma yapan Alman asıllı Martin Urban’a göre ise Kapadokya yeraltı şehirlerinin yaşı M.Ö. 7 -8. Yüzyıllara kadar dayanıyor.

Kapadokya’daki Yeraltı Şehirleri

Yeraltı şehirleri açısından oldukça zengin olan Kapadokya bölgesinde bulunan önemli yeraltı şehirlerine gelin, birlikte bakalım.

Derinkuyu Yeraltı Şehri

Kapadokya’nın en derin, en geniş ve en şaşırtıcı yeraltı şehirlerinden ilki Derinkuyu Yeraltı Şehri. Nevşehir – Niğde yolu üzerinde ve Nevşehir’e 30 km uzaklıkta kalan yeraltı şehri Derinkuyu ilçesinde bulunuyor.

Derinkuyu Yeraltı Şehri 1963 yılında keşfedilmiş ve bir kısmı temizlenerek 1967 yılında ziyarete açılmış. Şu an 50 metreye kadar inen 8 katı açık olsa da, tamamı temizlendiği takdirde gerçek derinliğinin 85 metreyi bulabileceği ve 12 -13. kata kadar inebileceği tahmin ediliyor. Temizlenmiş ve girilebilen alanı toplam 2,5 km’ye yayılan bu Kapadokya yeraltı şehri, ismini içindeki 52 su kuyusundan alıyor. Bu su kuyuları 60 – 70 metre derine inerek hem su ihtiyacını karşılıyor hem de havalandırma bacası işlevini görüyor. Bölgede kuşatmalar olduğu dönemlerde aşağıya inemeyen düşmanın suya zehir karıştırmasını önlemek için, bu bacaların bir kısmının yeryüzüyle bağlantısı da yok. Böylesine korunaklı düşünülmüş ve doğal havalandırma sistemiyle donatılmış bu Kapadokya yeraltı şehrinin teknolojik izahının olmamasının sebeplerinden biri de işte bu özelliği.

Kapadokya Yeraltı Şehirleri yapılış amacı ve mimarisiyle birbirleriyle benzer özellikler taşısalar bile, Derinkuyu Yeraltı Şehri’ni gezerken daha üst bir donanımla karşılaşacaksınız. Dışarıdan çok da belli olmayan bir girişi olan yeraltı şehrinin katları yer yer basamaklı dar koridorlarla birbirine bağlanmış. Tehlike anında girişleri engellemek için ise, çekilerek hareket ettirilebilen değirmen taşı gibi devasa yuvarlak taşlarla tedbir alınmış.

Yaşam alanları, yemekhaneler, mutfaklar, ahırlar, şırahaneler ve sarnıçlar, hemen hemen her Kapadokya yeraltı şehrinde görülebilen mekanlarken, burada bir de tavanı yörede pek karşılaşılmayan beşik tonozla kapatılmış misyoner okulu bulunuyor. Haç şeklindeki kilisesi ise yeraltı şehrinin 2. katına oyulmuş ve 3. ve 4. katlardan merdivenle inilerek ulaşılıyor.

İlk yerleşimin Asur Kolonilerine kadar uzandığı ve ilk Hristiyanların zulüm ve baskılardan kaçarak saklandığı Derinkuyu Yeraltı Şehri’nde yaklaşık 50 bin kişinin aynı anda yaşayabildiği düşünülüyor. Dar tünellerinin ve derinliğinin klostrofobi yaratabileceğini ama Kapadokya’da gezilmesi gereken en önemli yerlerden biri olduğunu da söylemeden geçmeyelim.

kapadokya-yeraltı-şehri-3

 

Kaymaklı Yeraltı Şehri

Kapadokya yeraltı şehirlerinin en büyüklerinden biri de Kaymaklı Yeraltı Şehri. Hemen hemen Derinkuyu Yeraltı Şehri’nin yarısı kadar büyük olan bu yeraltı şehri Nevşehir’e 20 km mesafede olan Kaymaklı Kasabası’nda bulunuyor ve 1984’den beri de UNESCO Dünya Kültür Mirasları arasında yer alıyor. Tarihi yine Hititleri ve Arap akınlarının olduğu M.Ö. 8. Yüzyıl Frig dönemini işaret ediyor.

Asıl derinliği 8 kata kadar inse de, Kaymaklı Yeraltı Şehri’nin şu an 4 katı ziyarete açık. İlk katı hayvanların dışarı çıkmasını kolaylaştırmak için ahırlara ayrılmış ve ahırlardan açılan koridorlarla kilise ve diğer yaşam alanlarına geçişler sağlanmış. 2 apsis ve tek nefli olarak yapılmış 2. kattaki kiliseye giriş ise sürgü taşlarıyla denetlenmiş. Kiliseye girdiğinizde apsislerin önüne yerleştirilmiş vaftiz taşı ve kenarlara oyulmuş oturma platformları görecek ve kilise görevlilerine ait olduğu sanılan mezarlarla karşılaşacaksınız. Yaşam alanları, oturma, barınma, şırahane ve erzak odaları ise 3 ve 4. kata yayılmış.

Kaymaklı Yeraltı Şehri’nde ilginizi çeken en farklı mekanlardan biri bakır işleme atölyesi olacak ki, bu atölyelerde tabanda demir dövülen çukurlar çıkacak karşınıza. Tüm mekanların havalandırma bacaları etrafında toplandığı Kaymaklı Yeraltı Şehri 1964 yılında ziyarete açılmış. Derinkuyu Yeraltı Şehri’yle bağlantılı olduğu sanılsa da arasındaki 10 km’lik mesafedeki gizli tüneller henüz bulunamamış. Bu yeraltı şehrinin en kalabalık yeraltı yerleşimlerinden biri olduğu aynı anda 5.000 kişiyi barındırdığı düşünülüyor.

kapadokya-yeraltı-şehri-4

Özkonak Yeraltı Şehri

Nevşehir Avanos’a 14 km mesafede bulunan Özkonak Yeraltı Şehri, İdiş Dağı’nın tüf tabakasının en yoğun olduğu kuzey yamacına yapılmış. 1972 yılında ziyarete açılmış bu Kapadokya yeraltı şehrini gezerken sanki bir apartmandan iniyormuş gibi hissedeceksiniz kendinizi. Tüm Kapadokya yeraltı şehirlerinin içinde bulunan labirent tüneller burada da mekanları birbirine bağlayan ana unsurlar. Derinkuyu ve Kaymaklı yeraltı şehirlerinden ayrılan yönü ise haberleşme ve havalandırma için açılan 5-8 cm lik küçük kılcal delikler. Mekanların kapıları sürgü taşlarıyla kapatıldığında tüm dünyevi bağlantı bu deliklerle sağlanmış. Sürgü taşları da diğer yeraltı şehirlerinden farklı olarak sadece korunmak amacıyla değil, savaşmak amacıyla da yapılmış. Taşlarla giriş kapatıldıktan sonra tünel üzerine düşmana mızrak saplamak ve kızgın yağ dökmek için küçük delikler oyulmuş.

4 katlı olan Özkonak Yeraltı Şehri’nin ilk katı diğerlerinde olduğu gibi ahırlara, diğer katları da yaşam odaları, kiler, şırahane, mutfak gibi bölümlere ayrılmış. Girişiyle çıkışı arasındaki mesafe ise 10 km olacak kadar geniş cüssesi olan bu yeraltı şehrinin tarihinin M.Ö. 400’lü yıllara dayandığı ve yine Hititlerle bağlantılı olduğu sanılıyor.

kapadokya-yeraltı-şehri-5

Tatlarin (Acıgöl) Yeraltı Şehri

1975 yılında keşfedilse de 1991 yılında ziyarete açılan Tatlarin Yeraltı Şehri Nevşehir’in Acıgöl beldesinin 10 km. kuzeyine düşüyor, Tatlarin Kasabası’nda ‘Kale’ denilen bir tepede yer alıyor.

Kapadokya yeraltı şehirlerinde rastlanılan tünellerle yaşam alanları birbirine bağlanmış Tatlarin Yeraltı Şehri’nde erzak depolarının ve kiliselerin fazla, mekanların ise geniş olması buranın bir sivil yerleşimi değil de askeri bir garnizon ya da bir manastır kompleksi olabileceğini düşündürüyor.

3 girişi olan yeraltı şehrinin esas girişi yıkılmış olsa da, 15 metrelik bir geçitle geniş bir salona ulaşıyorsunuz. Yeraltı şehrinin salonuna bugün bir biletle girebiliyor olsanız bile, kullanıldığı zamanlarda delikli sürgü taşlarıyla kapatılan herkesin giremeyeceği bir mekanmış. Salonun sağ nişinin içinde temizlenirken 3 iskelet bulunmuş. Sanki günümüz ev yapısını andırırcasına yine aynı mekanın çevresinde tuvalet ve mutfak bulunuyor.

İkinci girişte ise geniş sütunlarla desteklenmiş ahırlar var. Zemininde 5 adet ambar, tavanında ise başka mekanlarla bağlantılı havalandırma delikleri bulunan ahır bölümünde de sürgü taşı kullanılmış. ‘Dünyada ilk yeraltı tuvaleti nerededir’ diye sorulduğunda adını söyleyeceğiniz Tatların Yeraltı Şehri’nin günümüzde 2 katı gezilebiliyor.

kapadokya-yeraltı-şehri-6

Mazı Yeraltı Şehri

Nevşehir’de Kaymaklı Yeraltı Şehri’nin 10 km doğusunda, Ürgüp’ün ise 18 km güneyinde kalan Mazı Yeraltı Şehri ismini bulunduğu köyden alıyor. 1995 yılında bir çoban tarafından tesadüfen bulunarak temizlenip ziyarete açılmış. Mazı’nın esas anlamı ‘Antik Kent’ ve köyün kurulduğu vadide Erken Roma ile Bizans dönemine ait birçok kaya mezar da bulunuyor.

8 katlı yeraltı şehrinin 4 değişik yerden girişi var ve düşmanlardan korunmak için ortasından mızrak geçirilen delikleri olan sürgü taşlarıyla kapatılmış. Girişindeki ahırların diğer örneklerinden farkı ise kayalara oyulmuş yalaklar ve alanlarının genişliği. Bu da Mazı Yeraltı Şehri’nin hayvancılık alanında gelişmiş bir topluma ev sahipliği yaptığının göstergesi. Mazı Yeraltı Şehri’nde tahminlere göre 6.000 kişinin aynı anda yaşadığı düşünülüyor.

Bu Kapadokya yeraltı şehrinde ayrıca 20 metre derinliğinde bir kuyu, şırahane, kiler, mutfak ve diğer yaşam alanları bulunuyor, fakat kilisesi diğer yeraltı kiliselerinden daha gösterişli olduğu için ayrışıyor. Kilisenin dikine apsisinin karşısında diğer bölümlere geçişi sağlayan gizli bir baca yapılmış. Bacanın içine de kolay tırmanmayı sağlayan küçük adım delikleri oyulmuş. Kilisenin ihtişamı ve mekanların fazlalığıyla en az Derinkuyu ve Kaymaklı kadar büyük olduğu düşünülen yeraltı şehrinde banyo olarak kullanıldığı düşünülen mekanlara da rastlanmış.

kapadokya-yeraltı-şehri-7

Özlüce Yeraltı Şehri

Nevşehir – Derinkuyu yolunda, Kaymaklı Kasabası’nın 6 km batısına düşen Özlüce Yeraltı Şehri, içinde bulunduğu köyün adını almış. Diğer Kapadokya yeraltı şehirlerinden farklı olarak tek katlı, daha geniş olarak oyulmuş ve tam olarak temizlenemediğinden, ayrıca göçük riski içerdiğinden ziyarete henüz açılmamış.

Giriş bölümünden yeraltı şehrinin en geniş alanına geçiliyor ve bu alanın sağında erzak depoları solunda ise oturma mekanları bulunuyor. Ayrıca yine giriş bölümünde bazaltla yapılmış 2 kemerli mekan, 15 metre uzunluğundaki tünellerle asıl kayaya bağlanıyor. Daha sonraki zamanlarda oyulduğu düşünülen nispeten daha yeni olan bu bölüm, diğer mekanlarla ilişiği kesmek için tünelin bitinde granitten 2 metrelik bir sürgü taşıyla ayrılmış. Oldukça uzun ve tabanları tuzaklı olarak yapılmış galerilere hücre tipli küçük odacıklar bağlanmış. Oyulduğu tüf tabakasının farklı renkler içermesi de  Özlüce Yeraltı Şehri’nin diğerlerinden farklı kılıyor.

 

kapadokya-yeraltı-şehri-8

Sivasa Gökçetoprak Yeraltı Şehri

Nevşehir’e bağlı Gülşehir ilçesinin 35 km batısına düşen yeraltı şehri, Gökçetoprak köyüne oldukça yakın konumlanıyor. İlk kez 1989 yılında Fransız araştırmacılar tarafından keşfedilmiş. 1991 yılında ise İtalyanlar tarafından incelenmiş.

Sivasa Gökçetoprak Yeraltı Şehri‘nin diğer Kapadokya yeraltı şehirlerinden farkı jeolojik yapısından kaynaklanıyor. Oyulduğu katmanların en altında çamur taşı, onun üstünde büyük taneli tüf ve en üst kısmında da andezit kayalar bulunuyor.

İki katlı olduğu düşünülen yeraltı şehrinin katlarında oldukça geniş, fakat düzgün oyulmamış dikdörtgen mekanlara ve bu mekanları birbirine bağlayan uzun dar koridorlara rastlanmış. Koridorların girişleri ise dışarıdan getirilen ve genişliğe göre oyulmuş kaya kapılarla kapatılmış. Ayrıca içerisinde hala su bulunan 15 metrelik bir su kuyusu da bulunan yeraltı şehri tam olarak temizlenmemiş.

kapadokya-yeraltı-şehri-9

Yeraltı şehrinin bulunduğu Gökçetoprak Köyü’nün civarında da hala ahır, samanlık ve depo gibi kullanılan birçok yeraltı şehri gün yüzüne çıkmayı beklemekte.

Kapadokya Yeraltı Şehirleri Giriş Ücreti 2017

Kapadokya gezinizde henüz ziyarete açık olmayan yeraltı şehirleri için farklı giriş ücretleri belirlenmiş. Fakat hepsine Müzekart ile yılda 2 kez, Müzekart+ ile ise sınırsız girebiliyorsunuz. İş Bankası kredi kartınızı da Müzekart yerine kullanabiliyorsunuz.

Derinkuyu Yeraltı Şehri Giriş Ücreti 2017 : 25 TL

Kaymaklı Yeraltı Şehri Giriş Ücreti 2017 : 30 TL

Mazı Yeraltı Şehri Giriş Ücreti 2017 : 8 TL

Özkonak Yeraltı Şehri Girşi Ücreti 2017 : 10 TL

Tatlarin Yeraltı Şehri Giriş Ücreti 2017 : Ücretsiz

Giriş ücretlerini belirttiğimiz tüm Kapadokya yeraltı şehirlerini; 15 Nisan – 2 Ekim  09.00 – 19.00 saatleri arasında, 3 Ekim – 14 Nisan 08.00 – 17.00 saatleri arasında ziyaret edebiliyorsunuz.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *